Transaksiyonel Analiz Sertifika Programı 1 Section4 Lessons120 Hours
Kazanma Stratejileri ve Psikolojik Kazançlar
Kapsam
Bu ders, insanların kişilerarası ilişkilerde belirli sonuçlara ulaşmak, ihtiyaçlarını karşılamak veya kendilerini korumak amacıyla geliştirdikleri davranış biçimlerini Transaksiyonel Analiz yaklaşımı çerçevesinde ele alır. Kazanma stratejileri ve psikolojik kazançlar, bir davranışın dışarıdan görülen sonucu ile kişiye sağladığı duygusal veya ilişkisel karşılığın her zaman aynı olmayabileceğini anlamak açısından değerlendirilir. Bir kişinin belirli bir iletişim biçimini neden sürdürdüğü ve aynı tür etkileşimlerin neden tekrarlandığı dersin temel inceleme alanını oluşturur.
Transaksiyonel Analiz kuramında psikolojik oyunlar, belirli örüntüler halinde tekrarlanabilen ve çoğu zaman doğrudan ifade edilmeyen ilişkisel süreçlerle bağlantılıdır. Bu etkileşimler sonunda kişi, başlangıçta istediği sonucu elde edemese bile alışık olduğu bir duyguyu, düşünceyi veya kendisi hakkındaki inancı pekiştirebilir. Psikolojik kazanç kavramı, bu tür sonuçların anlaşılmasına yardımcı olur. Buradaki kazanç her zaman olumlu, bilinçli veya kişinin yararına olan bir sonuç anlamına gelmez.
Ders kapsamında iletişimde üstünlük kurma, onaylanma, haklı çıkma, sorumluluktan kaçınma veya dikkat görme gibi farklı beklentilerin davranışlarla nasıl ilişkilendirilebileceği incelenir. Bu beklentilerin her durumda psikolojik oyun oluşturmadığı, davranışın anlamının iletişimin bütünü ve kişinin koşulları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği üzerinde durulur.
İçerik
Bu bölümde kazanma stratejileri, kişilerarası ilişkilerde benimsenen tutumlar ve bu tutumların ortaya çıkarabildiği sonuçlar üzerinden açıklanır. İletişimde kişinin ne elde etmek istediği, bunu hangi davranışlarla ifade ettiği ve karşı tarafın verdiği cevapların etkileşimi nasıl sürdürdüğü arasındaki bağlantılar ele alınır. Kısa vadede kişinin kendisini haklı, güçlü veya güvende hissetmesini sağlayan bir davranışın uzun vadede iletişim sorunlarına yol açabilmesi, psikolojik kazanç kavramıyla ilişkilendirilir.
Tekrarlayan tartışmalar, karşılıklı suçlamalar veya sürekli aynı iletişim sonucuna ulaşılması gibi durumlar, TA yaklaşımındaki davranış örüntülerinin anlaşılması için kavramsal bağlam oluşturur. Bu süreçlerde kişilerin açıkça dile getirdikleri isteklerle etkileşim sonucunda ortaya çıkan duygusal karşılıkların farklılaşabileceği açıklanır. Özellikle psikolojik oyunlarda görülebilen örtük mesajlar ve tekrar eden sonuçlar üzerinde durulur.
Dersin devamında bir ilişkinin kazanma ve kaybetme karşıtlığı üzerinden değerlendirilmesiyle karşılıklı ihtiyaçların dikkate alındığı iletişim biçimleri arasındaki ayrım ele alınır. Psikolojik kazançları değerlendirirken kişinin davranışına kesin niyetler yüklemenin veya her iletişim güçlüğünü bir oyun olarak tanımlamanın doğru olmadığı vurgulanır. Böylece katılımcıların, tekrarlayan etkileşimlerin olası işlevlerini daha dikkatli değerlendirmeleri ve davranışın görünen sonucuyla ilişkisel anlamı arasındaki farkı kavramaları amaçlanır.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların kazanma stratejileri ve psikolojik kazanç kavramlarını Transaksiyonel Analiz kuramı içinde açıklayabilmeleri hedeflenir. Bir davranışın açık amacıyla kişiye sağlayabileceği duygusal karşılık arasındaki farkı değerlendirebilirler. Özellikle tekrarlayan iletişim biçimlerinde, kişinin belirli tutumları sürdürmesine katkıda bulunabilecek ilişkisel beklentileri ve alışılmış tepkileri tanımaya yönelik kuramsal bilgi edinirler.
Katılımcıların psikolojik oyun kavramını günlük dilde kullanılan oyun veya bilinçli manipülasyon anlamından ayırt etmeleri beklenir. TA yaklaşımında psikolojik oyunların tekrar eden etkileşimler, örtük mesajlar ve belirli duygusal sonuçlarla ilişkili olduğunu açıklayabilirler. İlişkilerde sürekli haklı çıkma, onay görme ya da sorumluluktan uzak durma gibi beklentilerin iletişim süreçleriyle nasıl bağlantılı olabileceğini değerlendirebilirler.
Ders ayrıca katılımcıların bir davranışı değerlendirirken yalnızca ortaya çıkan sonuca odaklanmamalarını, öncesindeki etkileşimleri ve karşılıklı tepkileri de dikkate almalarını amaçlar. Her tekrarlayan davranışın aynı nedenle ortaya çıkmayabileceğini ve psikolojik kazançların kesin tanılar gibi kullanılmaması gerektiğini kavrarlar. Bu kazanımlar sayesinde ilişkilerde yaşanan çatışmaları ve tekrarlayan iletişim sorunlarını daha sistemli biçimde inceleyebilmeleri, bireysel beklentilerle karşılıklı davranışlar arasındaki bağlantıyı anlamaları ve farklı iletişim seçeneklerinin önemini değerlendirebilmeleri hedeflenir.