Adli Psikoloji Uzmanlığı Eğitimi 1 Section8 Lessons110 Hours
Suçun Unsurları ve Suç Davranışını Açıklayan Kuramlar
Kapsam
Suç davranışını anlamak, yalnızca bir eylemin gerçekleştiğini belirlemekten ibaret değildir. Davranışın hangi koşullarda ortaya çıktığı, bireyin karar verme süreci, toplumsal çevrenin etkisi ve eylemin hukuki niteliği birlikte değerlendirilmelidir. Bu ders, suç kavramını açıklamaya yönelik temel kuramları ve suçun hukuki unsurlarını ele almaktadır. Suçun nedenlerini açıklayan biyolojik, psikolojik ve sosyolojik yaklaşımların genel özellikleri incelenirken bireysel davranış ile toplumsal koşullar arasındaki bağlantı üzerinde durulmaktadır.
Suçun unsurları kapsamında hukuka aykırılık, fiilin kanuni tanımla ilişkisi, maddi ve manevi unsurlar gibi temel ceza hukuku kavramları ele alınmaktadır. Bir davranışın toplum tarafından yanlış görülmesi ile hukuk düzeninde suç olarak tanımlanmasının farklı değerlendirmeler olduğu açıklanmaktadır. Kast ve taksir gibi kavramların suç davranışının hukuki değerlendirilmesindeki yeri tanıtılmaktadır. Bunun yanında suç davranışını açıklayan kuramların hangi sorulara cevap aradığı incelenmektedir. Böylece psikolojik nedenlerin anlaşılması ile bir eylemin hukuken suç oluşturup oluşturmadığının belirlenmesi arasındaki fark ortaya konulmaktadır. Ders, suçun unsurları ile nedenlerini açıklayan kuramları ortak bir çerçevede değerlendirerek sonraki biyolojik ve psikolojik nedenler konularına temel oluşturmaktadır.
İçerik
Bu derste öncelikle suçun hukuki bir kavram olarak nasıl tanımlandığı ve suçun oluşumunun hangi temel unsurlarla değerlendirildiği açıklanmaktadır. Maddi unsur, dış dünyada gerçekleşen fiil ve kanuni tanımla ilişkisi bakımından; manevi unsur ise kişinin davranışıyla bağlantılı zihinsel durum ve kusurluluk değerlendirmeleri açısından ele alınmaktadır. Hukuka aykırılık ve kanunilik ilkeleri, bir davranışın yalnızca ahlaki veya toplumsal ölçütlerle suç sayılmaması gerektiğini göstermek amacıyla açıklanmaktadır. Bu konular psikolojik değerlendirme ile hukuki nitelendirme arasındaki sınır dikkate alınarak işlenmektedir.
Ardından suçun nedenlerini açıklamaya çalışan farklı kuramsal yaklaşımlar karşılaştırılmaktadır. Biyolojik yaklaşımlar bireysel ve bedensel özelliklerin olası etkilerine odaklanırken psikolojik yaklaşımlar öğrenme, düşünce biçimleri, duygusal gelişim ve davranış örüntülerini incelemektedir. Sosyolojik kuramlar ise toplumsal eşitsizlikler, çevresel koşullar, sosyal ilişkiler ve grup etkileri gibi unsurlar üzerinde durmaktadır. Bu kuramların herhangi birinin bütün suç davranışlarını tek başına açıklayamayacağı belirtilmektedir. Suç davranışının birey, çevre ve koşullar arasındaki etkileşimle değerlendirilmesi gerektiği vurgulanarak kuramsal bilgilerin nasıl birbirini tamamlayabileceği açıklanmaktadır.
Dersin Kazanımları
Ders sonunda katılımcıların suç kavramını temel hukuki özellikleriyle açıklayabilmeleri ve suçun unsurları arasındaki farklılıkları tanıyabilmeleri hedeflenmektedir. Kanunilik, hukuka aykırılık, maddi unsur ve manevi unsur kavramlarının suçun değerlendirilmesinde neden önemli olduğunu kavramaları beklenmektedir. Katılımcılar, bir davranışın psikolojik olarak açıklanabilmesinin o davranışın hukuki niteliğini kendiliğinden belirlemediğini anlayabileceklerdir. Ayrıca suçun nedenlerini araştırmakla bir kişinin belirli bir suçtan sorumlu olup olmadığını değerlendirmek arasındaki temel ayrımı yapabileceklerdir.
Suç davranışına yönelik biyolojik, psikolojik ve sosyolojik kuramların başlıca açıklama biçimlerini karşılaştırabilmek de dersin hedefleri arasındadır. Katılımcıların suç davranışını yalnızca kişilik özelliklerine, kalıtıma veya toplumsal çevreye bağlayan tek yönlü açıklamaların sınırlılıklarını fark etmeleri amaçlanmaktadır. Farklı kuramların aynı davranışı neden değişik biçimlerde yorumlayabildiğini değerlendirmeleri ve bireysel davranışların oluşumunda birden fazla etkenin rol oynayabileceğini kavramaları beklenmektedir. Bu kazanımlar, ilerleyen derslerde suçun biyolojik ve psikolojik nedenleri incelenirken kuramsal açıklamaların birbirine karıştırılmadan kullanılmasına yardımcı olacak bir düşünme çerçevesi sağlamaktadır.