Çocuk ve Ergenlerde BDT Eğitimi 1 Section8 Lessons10 Weeks
Çocuk ve Ergenlerde BDT’nin Temel Yapısı ve Gelişimsel Farklılıklar
Kapsam
Bu ders, bilişsel davranışçı terapinin çocukluk ve ergenlik dönemlerine özgü özelliklerini ve yaklaşımın farklı gelişim düzeylerine göre nasıl ele alındığını kapsar. Çocukların bilişsel gelişimi, duygularını ifade etme becerileri, soyut düşünme kapasiteleri ve davranışlarını açıklama biçimleri ile ergenlik döneminin özellikleri arasındaki farklılıklar üzerinde durulur. Çocuk ve Ergenlere Özgü Farklılıklar, Çocuk ve Ergenlerde BDT’nin Temel Yapısı ve İşlevi, Aile ve Okul başlıkları bu bölümde birlikte değerlendirilir. Bilişsel davranışçı yaklaşımın temel ilkeleri yaş grupları arasında ortak olsa da bu ilkelerin anlatılması ve anlaşılması gelişim dönemine göre farklılık gösterebilir. Küçük çocuklarda somut anlatımın, ergenlerde ise düşünceleri değerlendirme ve kişisel görüşleri ifade etme süreçlerinin neden önem taşıdığı açıklanır. Aile ilişkileri, okul yaşantısı, akran etkileşimleri ve çocuğun günlük çevresinin duygu ve davranışlar üzerindeki etkisi ele alınır. Ebeveynlerin çocukların davranışlarına verdikleri tepkiler ile okul ortamındaki beklentilerin bilişsel davranışçı değerlendirmeyle ilişkisi incelenir. Çocuk ve ergenlerin gelişimsel özelliklerine uygun bir çalışma çerçevesinin oluşturulmasında yaş, anlama düzeyi ve çevresel koşulların birlikte değerlendirilmesinin önemi vurgulanır.
İçerik
Ders kapsamında çocukların ve ergenlerin düşüncelerini, duygularını ve yaşadıkları güçlükleri ifade etme biçimleri karşılaştırılır. Gelişimsel farklılıkların bilişsel davranışçı modelin açıklanmasını, görüşmelerde kullanılan dili ve çocukla kurulan iletişimi nasıl etkileyebileceği üzerinde durulur. Küçük yaştaki bir çocuğun soyut bir düşünceyi anlamakta zorlanabileceği, buna karşılık günlük yaşamından somut örnekler verildiğinde duygu ve davranış ilişkisini daha kolay kavrayabileceği açıklanır. Ergenlik döneminde ise özerklik ihtiyacı, akran ilişkileri, benlik algısı ve yetişkinlerle iletişim gibi özelliklerin çalışma sürecine etkisi değerlendirilir. Ardından aile ve okulun çocukların davranışlarının anlaşılmasındaki yeri incelenir. Ebeveynlerin destekleyici veya kaygıyı sürdürebilen tepkileri, okul ortamında yaşanan güçlükler ve sosyal ilişkilerin çocuk üzerindeki olası etkileri kavramsal düzeyde ele alınır. Çocukla yapılan çalışmaların yalnızca görüşme ortamında yaşananlarla sınırlandırılamayacağı, günlük yaşam koşullarının da değerlendirilmesi gerektiği açıklanır. Aile ve okul arasındaki bilgi paylaşımı, çocuğun yaşına ve ihtiyaçlarına uygun destek verilmesi ve bu süreçlerde çocuğun mahremiyetine saygı gösterilmesi gibi temel mesleki hususlara değinilir.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların çocukluk ve ergenlik dönemlerinin bilişsel davranışçı çalışmalar açısından önemli gelişimsel farklılıklarını ayırt edebilmeleri amaçlanır. Çocukların duygularını ve düşüncelerini ifade etme becerilerinin yaşa göre değişebileceğini açıklayabilir, kullanılan anlatım dilinin gelişim düzeyiyle neden uyumlu olması gerektiğini değerlendirebilirler. Somut düşünme ile soyut düşünme becerileri arasındaki farklılığın bilişsel yöntemlerin anlaşılması üzerindeki etkisini kavramaları beklenir. Ergenlerde akran ilişkileri, özerklik ihtiyacı ve benlik algısının duygu ve davranışlarla bağlantısını değerlendirebilirler. Aile tutumlarının ve okul yaşantısının çocukların yaşadığı güçlüklerin anlaşılmasındaki rolünü açıklayabilir, bireysel özelliklerle çevresel etkenleri birbirinden ayırarak ele almanın önemini kavrayabilirler. Ebeveynlerin sürece katılımının hangi amaçlara hizmet edebileceğini ve çocukla yapılan çalışmalarda aile ile kurulacak iş birliğinin neden dikkatli biçimde yapılandırılması gerektiğini anlayabilirler. Ayrıca yaşa uygun iletişim kurmanın, çocuğun katılımını desteklemenin ve gelişim döneminin gerektirdiği farklılıkları gözetmenin bilişsel davranışçı yaklaşım açısından taşıdığı önemi tanımaları hedeflenir. Bu kazanımlar, sonraki derslerde incelenecek görüşme ve tekniklerin gelişimsel açıdan değerlendirilmesine temel oluşturur.