Çocuk ve Ergenlerde BDT Eğitimi 1 Section8 Lessons10 Weeks
Çocuklarda Duyguları ve Düşünceleri Belirleme
Kapsam
Bu ders, çocuklarda duyguların tanımlanması, düşüncelerin belirlenmesi ve düşünce, duygu, davranış ilişkisinin anlaşılması konularını kapsar. Programda bulunan Çocuklarla Bilişsel Davranışçı Terapide Duyguları Belirleme, Düşünceleri Belirleme ve Çocuklarda Duyguları Tanımlama başlıkları aynı öğrenme alanı içinde ele alınır. Çocukların yaşadıkları duyguları adlandırabilmeleri, duyguların yoğunluğunu fark edebilmeleri ve farklı durumlarda ortaya çıkan duygusal tepkileri anlamaları bilişsel davranışçı yaklaşımın önemli konuları arasındadır. Korku, kaygı, üzüntü, öfke ve sevinç gibi duyguların birbirinden ayrılması ile bu duygulara eşlik edebilen düşüncelerin anlaşılması incelenir. Duygu ile düşünce arasındaki fark, bir olay karşısında hissedilenlerle o olay hakkında akıldan geçenlerin aynı şey olmadığı üzerinden açıklanır. Çocukların her zaman düşüncelerini doğrudan ifade edemeyebileceği ve duygularını davranışları aracılığıyla gösterebileceği üzerinde durulur. Günlük yaşamda yaşanan olayların, bunlara yüklenen anlamların ve ortaya çıkan davranışsal tepkilerin birlikte değerlendirilmesi ele alınır. Duyguların belirlenmesi ile düşüncelerin anlaşılması arasındaki bağlantı, gelişimsel özellikler dikkate alınarak açıklanır.
İçerik
Ders kapsamında öncelikle çocukların duyguları nasıl tanımladığı ve duygusal yaşantılarını anlatırken karşılaşabilecekleri güçlükler incelenir. Aynı duygunun farklı çocuklarda değişik davranışlarla ortaya çıkabileceği, bu nedenle yalnızca dışarıdan gözlenen davranışa bakmanın yeterli olmayabileceği açıklanır. Örneğin bir çocuğun sınıfta sessiz kalması, kaygı, çekingenlik veya farklı bir duygusal yaşantıyla ilişkili olabilir. Bu tür durumlarda duygunun doğrudan varsayılmaması ve çocuğun kendi anlatımına önem verilmesi gerektiği üzerinde durulur. Ardından düşüncelerin belirlenmesi konusuna geçilir. Çocukların bir olay hakkında ne düşündükleri, olayın sonucunu nasıl tahmin ettikleri ve kendileriyle ilgili hangi değerlendirmeleri yaptıkları bilişsel model çerçevesinde açıklanır. Duygu ve düşüncelerin birbirine karıştırılmasının değerlendirme açısından yaratabileceği güçlükler ele alınır. Çocukların duygu ifadelerinin gelişimsel düzeylerine göre değişmesi, somut örneklerin anlaşılmayı kolaylaştırması ve günlük yaşam olaylarının düşünceleri belirlemede kullanılabilecek bir bağlam sunması değerlendirilir. Dersin bu kısmında amaç, çocukların duygularını değiştirmeye yönelik bir teknik öğretmekten önce hangi duygunun hangi düşünce ve durumla bağlantılı olduğunun anlaşılmasını sağlamaktır. Böylece bilişsel yeniden yapılandırma konusuna geçiş için gerekli kavramsal temel açıklanır.
Dersin Kazanımları
Bu dersin sonunda katılımcıların çocuklarda duygu tanımlama ve düşünce belirleme süreçlerinin bilişsel davranışçı yaklaşım açısından önemini kavramaları hedeflenir. Temel duygular arasındaki farklılıkları açıklayabilir, duygusal yaşantının yoğunluğu ile duygunun türünün farklı kavramlar olduğunu değerlendirebilirler. Bir çocuğun yaşadığı olay, olay hakkındaki düşüncesi ve verdiği davranışsal tepki arasındaki bağlantıyı bilişsel model üzerinden yorumlayabilirler. Çocukların bazı duyguları adlandırmakta veya düşüncelerini doğrudan ifade etmekte güçlük yaşayabileceğini anlayabilirler. Düşünce ve duygu ifadeleri arasındaki ayrımı tanımaları, bir ifadenin hangi bilişsel veya duygusal yaşantıya karşılık geldiğini değerlendirmeleri beklenir. Gözlenen davranışlardan hareketle çocuğun ne düşündüğü ya da hissettiği konusunda kesin varsayımlara ulaşmanın neden sakıncalı olabileceğini açıklayabilirler. Yaşa uygun anlatımın ve günlük yaşamdan alınan somut örneklerin çocukların duygu ve düşüncelerinin anlaşılmasındaki rolünü kavrayabilirler. Ayrıca duygu ve düşüncelerin belirlenmesinin bilişsel yeniden yapılandırma ve davranış değiştirme çalışmalarına nasıl temel oluşturduğunu ilişkilendirebilirler. Bu kazanımlar, çocukların içsel yaşantılarını bilişsel davranışçı model çerçevesinde daha dikkatli ve sistemli değerlendirmeye yönelik kuramsal bir anlayış geliştirmeyi amaçlar.