Bütüncül Psikoterapi Eğitimi 1 Section13 Lessons400 Hours
Şema Terapi – 10 Modül
Kapsam
Şema Terapi dersi, Jeffrey Young tarafından geliştirilen şema terapi modelinin temel kavramlarını, erken dönem yaşantılarla psikolojik işleyiş arasındaki bağlantıları ve tekrarlayan düşünce, duygu ve davranış örüntülerini ele alır. Programın 10 modül ve toplam 169 dersten oluşan bu bölümünde erken dönem uyumsuz şemalar, temel duygusal ihtiyaçlar, şema alanları, başa çıkma biçimleri ve şema modları temel çalışma konularını oluşturur. Şemaların bireyin kendisine, başkalarına ve dünyaya ilişkin geliştirdiği yerleşik inançlarla nasıl ilişkili olduğu açıklanır.
Ders kapsamında çocukluk dönemindeki ihtiyaçların karşılanma biçimi, aile ilişkileri, bağlanma deneyimleri ve kişinin mizacı ile şema gelişimi arasındaki olası bağlantılar değerlendirilir. Terk edilme, güvensizlik, kusurluluk, duygusal yoksunluk ve başarısızlık gibi erken dönem uyumsuz şema örnekleri kavramsal olarak ele alınır. Şemalara teslim olma, kaçınma ve aşırı telafi etme biçimleri arasındaki farklılıklar incelenir. Şema modlarının bireyin belirli durumlarda yaşadığı duygusal durumlar ve başa çıkma tepkileriyle ilişkisi açıklanır. Böylece kişinin benzer ilişki ve yaşam güçlüklerini neden tekrar yaşayabildiğine ilişkin şema terapinin sunduğu kuramsal açıklamalar ayrıntılı biçimde değerlendirilir.
İçerik
Şema Terapi bölümünde öncelikle temel duygusal ihtiyaçlar ve erken dönem uyumsuz şemaların oluşumuna ilişkin kuramsal açıklamalar ele alınır. Güvenli bağlanma, özerklik, duyguları ifade edebilme, kendiliğindenlik ve gerçekçi sınırlar gibi ihtiyaçların gelişimsel açıdan taşıdığı önem incelenir. Şemaların yalnız bir düşünceden oluşmadığı, duygusal yaşantılar, anılar, bedensel tepkiler ve davranış eğilimleriyle ilişkili geniş örüntüler olarak değerlendirildiği açıklanır. Şema alanlarının farklı ihtiyaçlarla bağlantısı ve şemaların yetişkinlik ilişkilerinde nasıl etkinleşebildiği ele alınır.
Başa çıkma biçimleri kapsamında teslim olma, kaçınma ve aşırı telafi etme arasındaki farklılıklar incelenir. Kişinin acı veren bir şemayla baş etmek için geliştirdiği davranışların, zaman içinde aynı örüntünün sürmesine nasıl katkıda bulunabileceği değerlendirilir. Şema modları aracılığıyla bireyin belirli durumlarda değişen duygusal ve davranışsal durumları açıklanır. İncinmiş çocuk, eleştirel ebeveyn, koruyucu başa çıkma ve sağlıklı yetişkin gibi mod kavramları kuramsal bütünlük içinde ele alınır. Şema terapisinin psikodinamik yaklaşım, bilişsel açıklamalar ve deneyim odaklı kuramlarla ilişkisi incelenerek farklı psikoterapi yaklaşımlarını bütünleştirme bakımından taşıdığı önem değerlendirilir.
Dersin Kazanımları
Şema Terapi bölümünün sonunda katılımcıların erken dönem uyumsuz şema kavramını açıklayabilmeleri ve şemaların gelişimsel temellerini anlayabilmeleri hedeflenir. Temel duygusal ihtiyaçlarla şema oluşumu arasındaki ilişkiyi değerlendirebilirler. Farklı şema alanlarını ve bu alanların bireyin kendisine, başkalarına ve ilişkilerine yönelik geliştirdiği inançlarla bağlantılarını kavrayabilirler. Terk edilme, kusurluluk, güvensizlik ve duygusal yoksunluk gibi şemaların temel özelliklerini birbirinden ayırt edebilirler.
Katılımcılar şemaya teslim olma, kaçınma ve aşırı telafi etme biçimlerini karşılaştırabilir; bu tepkilerin kısa vadede kişiye nasıl bir işlev sağlayabileceğini ve uzun vadede hangi sorunları sürdürebileceğini kuramsal olarak açıklayabilirler. Şema modlarının değişen duygusal durumları anlamada nasıl kullanıldığını öğrenebilirler. Erken dönem ilişkilerle yetişkinlikteki tekrar eden ilişki örüntüleri arasında kurulabilecek kuramsal bağlantıları değerlendirebilirler. Şema terapi modelinin kişinin geçmişini anlamakla bugünkü başa çıkma biçimlerini incelemeyi nasıl ilişkilendirdiğini kavrayabilirler. Ayrıca şema terapinin psikodinamik, bilişsel ve duygu odaklı yaklaşımlarla paylaştığı veya ayrıştığı temel noktaları karşılaştırabilirler. Bu kazanımların katılımcıların kişilik gelişimi, duygusal ihtiyaçlar ve tekrarlayan davranış örüntülerini çok yönlü değerlendirebilmelerine katkı sağlaması amaçlanır.