Çözüm Odaklı Terapi Eğitimi 1 Section9 Lessons120 Hours
Derecelendirme Soruları, Zihinsel Haritalar ve Kabus Soru
Kapsam
Bu ders, çözüm odaklı terapide danışanın mevcut durumunu, hedeflerine yakınlığını ve değişim olasılıklarını değerlendirmeye yardımcı olan derecelendirme sorularını, zihinsel haritalar konusunu ve kabus soru tekniğini kapsamaktadır. Derecelendirme soruları, danışanın yaşadığı durumu belirli bir ölçek üzerinde ifade etmesine ve mevcut konumuyla ulaşmak istediği durum arasındaki farkı değerlendirmesine yardımcı olan görüşme araçlarıdır. Genellikle sıfırdan ona kadar oluşturulan bir ölçek üzerinden danışanın mevcut durumu, sahip olduğu kaynaklar ve ilerlemeye yönelik küçük adımlar ele alınır.
Zihinsel haritalar konusu, danışanın durumunu nasıl anlamlandırdığı, yaşadığı güçlüklerle ilgili düşünsel bağlantılar kurduğu ve olası çözüm yollarını zihninde nasıl düzenlediği bağlamında incelenir. Kabus soru ise danışanın istemediği durumun daha da kötüleştiği varsayımsal bir senaryo üzerinden, kaçınmak istediği sonuçları ve bunların karşısındaki tercihlerini belirginleştirmeye yönelik bir soru biçimi olarak ele alınır. Bu tekniklerin amaçları, birbirlerinden ayrıldıkları yönler ve görüşmedeki kullanımlarının danışanın ihtiyaçlarına göre değerlendirilmesi üzerinde durulur. Özellikle kabus soru kullanımında danışanın duygusal durumuna dikkat edilmesinin önemi vurgulanır.
İçerik
Derecelendirme soruları bölümünde bir ölçek oluşturmanın ve ölçeğin başlangıç ile bitiş noktalarını danışanın anlayacağı biçimde tanımlamanın önemi açıklanır. Danışanın kendisine verdiği sayının neden önemli olduğu, mevcut konumunu korumasını sağlayan kaynakların nasıl değerlendirilebileceği ve bir üst basamağa ilerlemenin hangi davranışlarla anlaşılabileceği üzerinde durulur. Ölçeklerin nesnel bir klinik ölçüm yerine danışanın kendi değerlendirmesini görünür hale getiren görüşme araçları olduğu açıklanır.
Zihinsel haritalar bölümünde danışanın yaşadığı durumla ilgili farklı düşüncelerini, beklentilerini ve seçeneklerini nasıl ilişkilendirdiği ele alınır. Karmaşık görünen durumların anlaşılmasında temel bağlantıları belirlemenin ve çözüm seçeneklerini daha açık hale getirmenin önemi değerlendirilir. Kabus soru bölümünde ise sorunun daha ağır yaşandığı varsayımsal bir geleceğin danışanın istemediği sonuçları tanımlaması açısından nasıl ele alınabileceği açıklanır. Kabus soru ile mucize sorunun aynı amaca hizmet etmediği, birinin istenmeyen geleceği, diğerinin tercih edilen geleceği görünür hale getirmeye yöneldiği belirtilir. Bu tekniklerin kullanımında danışanın hazır oluşu, görüşmenin amacı ve duygusal güvenliğinin dikkate alınması üzerinde durulur.
Dersin Kazanımları
Ders sonunda katılımcıların derecelendirme sorularının çözüm odaklı görüşmelerde hangi amaçlarla kullanıldığını açıklayabilmeleri hedeflenmektedir. Danışanın mevcut durumunu bir sayı ile ifade etmesinin, yalnızca sorun düzeyini belirtmekten farklı olarak, sahip olduğu kaynakları ve ilerleme seçeneklerini değerlendirmeye nasıl katkıda bulunabileceğini kavramaları beklenir. Ölçek üzerindeki küçük değişimlerin hangi somut davranışlarla ilişkilendirilebileceğini ve danışanın verdiği puanın kendi yaşam bağlamında nasıl anlam kazandığını değerlendirebilmeleri amaçlanmaktadır.
Katılımcıların zihinsel haritalar konusunun danışanın düşünsel bağlantılarını ve çözüm seçeneklerini anlamlandırma açısından taşıdığı önemi açıklamaları hedeflenir. Bir soruna ilişkin farklı algıların, beklentilerin ve olası seçeneklerin nasıl ilişkilendirilebileceğini kavramaları beklenmektedir. Kabus sorunun temel yapısını tanımaları, mucize sorudan hangi yönleriyle ayrıldığını açıklamaları ve olumsuz gelecek senaryolarının danışan açısından taşıyabileceği duygusal etkileri dikkate almaları amaçlanır. Ayrıca bu üç konunun aynı görüşmede zorunlu olarak bir arada kullanılmadığını, her birinin farklı bir bilgi ihtiyacına cevap verdiğini ve uygunluk değerlendirmesinin danışanın durumuna göre yapılması gerektiğini ayırt etmeleri hedeflenmektedir.