Çözüm Odaklı Terapi Eğitimi 1 Section9 Lessons120 Hours
Terapötik Amaçların Belirlenmesi ve İstisnai Durumların İncelenmesi
Kapsam
Çözüm odaklı terapinin temel çalışma alanlarından biri, danışanın yaşadığı güçlüğün ortadan kalkmasını istemesi ile hayatında hangi olumlu değişikliklerin gerçekleşmesini istediğini tanımlaması arasındaki ayrımdır. Bu ders, çözüm odaklı terapide amaç belirleme, ulaşılabilir hedefler oluşturma ve istisnai durumların araştırılması konularını kapsamaktadır. Danışanın istemediği durumları anlatmasının, istediği yaşamı tanımlaması için nasıl bir başlangıç oluşturabileceği incelenir. Hedeflerin danışan açısından anlamlı, gözlemlenebilir, davranışsal olarak ifade edilebilir ve ulaşılabilir olması üzerinde durulur.
İstisnai durumlar, danışanın sorun olarak tanımladığı durumun yaşanmadığı, daha hafif hissedildiği veya daha farklı yönetilebildiği zamanları ifade eder. Bu durumların araştırılması, danışanın daha önce kullandığı etkili davranışları ve elindeki kaynakları belirlemeye yardımcı olabilir. Ders kapsamında istisnaların belirlenmesi, istisna anlarında gerçekleşen farklılıkların anlaşılması ve bunların hedeflerle ilişkilendirilmesi ele alınır. Danışanın yaşamındaki olumlu değişim işaretlerinin gözlemlenmesi, küçük ilerlemelerin değerlendirilmesi ve gerçekçi hedeflerin oluşturulmasında danışanın kendi ifadelerinin temel alınması incelenir.
İçerik
Dersin amaç belirleme bölümünde danışanın genel, belirsiz veya olumsuz ifadelerle anlattığı beklentilerin nasıl daha somut hedeflere dönüştürülebileceği açıklanır. Örneğin daha az tartışmak isteyen bir kişinin, bunun yerine ilişkilerinde neyi daha fazla görmek istediğini tanımlaması üzerinde durulur. Hedeflerin danışanın kendi davranışlarıyla ilişkili olması, başkalarının mutlaka değişmesini gerektiren beklentilerden ayrılması ve ulaşılabilecek küçük adımlar içermesi değerlendirilir. Olumlu ifadelerle kurulmuş hedeflerin yalnızca iyimser düşünmek anlamına gelmediği, istenen değişimin davranışsal olarak anlaşılmasını kolaylaştırdığı açıklanır.
İstisnai durumların incelenmesinde danışanın sorunun daha az etkili olduğu zamanları nasıl hatırlayabileceği ele alınır. Bu dönemlerde nelerin farklı olduğu, danışanın nasıl davrandığı, çevresindeki kişilerin hangi tepkileri verdiği ve bu deneyimlerden hangi bilgilerin çıkarılabileceği değerlendirilir. İstisnai bir durumun mutlaka tamamen sorunsuz bir dönem olması gerekmediği açıklanır. Küçük farklılıkların ve kısmi başarıların da çözüm açısından anlam taşıyabileceği üzerinde durulur. Amaç belirleme ile istisna araştırmasının birbirini nasıl tamamladığı, danışanın geçmişte işe yarayan davranışlarından geleceğe yönelik değişim seçenekleri oluşturulması çerçevesinde incelenir.
Dersin Kazanımları
Bu ders sonunda katılımcıların çözüm odaklı terapide hedef belirlemenin amacını ve görüşme sürecindeki önemini açıklayabilmeleri hedeflenmektedir. Danışanın bir sorundan kurtulma isteği ile ulaşmak istediği olumlu değişimi tanımlaması arasındaki ayrımı kavramaları beklenir. Belirsiz beklentilerin gözlemlenebilir ve danışanın yaşamıyla ilişkili hedeflere nasıl dönüştürülebileceğini değerlendirmeleri amaçlanır. Danışanın kendi katkısıyla gerçekleştirebileceği değişikliklerin hedef belirlemede neden önemli olduğunu anlamaları hedeflenmektedir.
Katılımcıların istisnai durum kavramını tanımlamaları, sorunun daha az yaşandığı anların neden araştırıldığını açıklamaları ve bu anlarda ortaya çıkan farklılıkların çözüm geliştirme açısından taşıdığı anlamı kavramaları beklenir. İstisnai durumlarla danışanın güçlü yönleri, önceki başarıları ve mevcut kaynakları arasındaki ilişkileri kurabilmeleri amaçlanmaktadır. Ayrıca her istisnanın doğrudan genellenebilir bir çözüm anlamına gelmediğini, danışanın koşulları ve hedefleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ayırt etmeleri hedeflenir. Ders sonunda amaç oluşturma ve istisna araştırmasını birbirini destekleyen iki temel çözüm odaklı görüşme bileşeni olarak anlamaları, danışanın küçük ilerlemelerini somut biçimde değerlendirebilecek kavramsal bir temel geliştirmeleri beklenmektedir.